|
Miejsca pielgrzymek w Polsce
Leżajsk - Sanktuarium oo. Bernardynów
Powstanie kościoła i klasztoru oo.Bernardynów w Leżajsku poprzedziły
nadzwyczajne wydarzenia. Teksty źródłowe konwentu leżajskich Bernardynów opisują
historię Tomasza Michałka z pobliskiej Giedlarowej, pracownika jednego z
leżajskich browarów, który w 1590r. oświadczył wobec miejscowego duchowieństwa i
władz miasta, że w obrębie dzisiejszej Bazyliki, na pniu drzewa ściętego w
gąszczu leśnym, objawiła mu się Matka Boża ze św. Józefem (patrz obrazek).
Bogurodzica powiedziała doń: "Nietrwóż się Michałku, tu Boga swego, a Syna mego
chwałę, i pomoc moją poznacie. Tom sobie miejsce obrała, abym na nim ludzi
ratowała, i przed Synaczkiem zastępowała. Idźże tedy do starszego, co jest
dozorcą tego miasta, powiedz mu, iż Syna mojego jest ta wola: aby imieniem moim
kościół mi tu zbudowali, w którym by ludzie modląc się, mogli otrzymać przeze
mnie to, czego by potrzebowali".
Treść objawień przedstawiona miejscowemu proboszczowi i przełożonemu klasztoru
leżajskich Bożogrobców w jednej osobie ks. Wojciechowi Wyszogradowi, naraziła
Tomasza Michałka na podejrzenia o herezję i stała się przyczyną jego uwięzienia.
Piwowar był torturowany. Po wyjściu na wolność przyczynił się do wystawienia w
lesie Bożej Męki, tj. osadzonego na drzewcu krucyfiksu. Do znaczonego w ten
sposób miejs a pielgrzymować zaczęli ludzie z różnych, nierzadko odległych,
zakątków kraju i Rusi, doznając w borze leżajskim najrozmaitszych łask. W celu
położenia kresu kultowi, opartemu na nie sprawdzonych jeszcze przesłankach,
Wyszograd zarządził podpalenie Bożej Męki. Rozpętany na oczach pielgrzymów ogień
nie strawił jednak krucyfiksu. Odtąd, uznawany za cudowny, stał się przedmiotem
wielkiego kultu. Z zasem został on umieszczony w przeszklonej kapliczce za
głównym ołtarzem Bazyliki, gdzie pozostaje do dziś.
W 1592 r., na terenie boru leżajskiego powstała drewniana kaplica p.w. św. Anny.
W 1594 r. z ofiarności mieszczan i nawróconego z luteranizmu dzierżawcy
leżajskiego Kacpra Głuchowskiego, przy poparciu przełożonego Bożogrobców ks.Jana
Teologa, a także szlachcica Rzeszotarskiego, wzniesiono tam drewniany kościół
Zwiastowania NMP oraz świętych Jana Chrzciciela, Wawrzyńca, Sebastiana i
Małgorzaty. Posiadał on trzy ołtarze. Na jednym z nich wystawiono wizerunek św.
Anny, na drugim Bożą Mękę, trzeci ozdobiono obrazem Madonny z Dzieciątkiem,
pędzla ks. Erazma z klasztoru leżajskich Bożogrobców.
W 1608 r. przybyli do Leżajska bernardyni, sprowadzeni z Przeworska za przyczyną
biskupa przemyskiego Macieja Pstrokońskiego. W 1610 r. staraniem zakonników
wybudowany został pierwszy murowany kościół. Obecną, monumentalną świątynię
wzniesiono w latach 1618-1628 z fundacji marszałka wielkiego koronnego Łukasza z
Bnina Opalińskiego i jego żony Anny z Pileckich Opalińskiej. Motywem fundacji
miała być wdzięczność za odniesione w 1610 r. zwycięstwo nad rezydującym w
Łańcucie rotmistrzem królewskim i starostą żygwulskim Stanisławem Stadnickim,
zwanym z powodu dokonywanych gwałtów i profanacji "diabłem łańcuckim". Budową
kierował architekt włoskiego pochodzenia Antonio Pellaccini przy współpracy
Szymona Sarockiego.
Legenda głosi, że w znalezieniu odpowiedniej lokalizacji i planu świątyni
pomogły kępki rumianku, które pewnego dnia o świcie zauważono w lesie. Zjawisko
nieoczekiwanego pojawienia się kwiatów tego typu, w takim miejscu miano odczytać
jako cud, a objęty harmonijnie prezentującymi się grządkami teren uznać za
miejsce przyszłego kościoła.
Wczesnobarokowe wyposażenie wnętrz przeznaczonych do kultu i klasztoru wykonali
w swym warsztacie sami bernardyni. Konsekracji kościoła dokonał w 1630 r. biskup
przemyski Adam Nowodworski. W 1657 r. zniszczył ją częściowo pożar, wywołany
najazdem na Leżajsk wojsk węgierskich Jerzego II Rakoczego. W 1670 r. uległa
zniszczeniu część pierwotnych manierystycznych dekoracji sklepień kościoła. Na
ich miejscu w 2 poł. XVIII w. powstały malowidła, wykonane przez lwowskich
freskantów: Wojtanowskiego, Kłossowskiego, Macieja i Mateusza Millerów oraz
Stanisława Stroińskiego. W związku z planowaną na 1752 r. koronacją łaskami
słynącego obrazu Matki Bożej zakonnicy przeprowadzili wiele inwestycji. Powstały
wówczas nastawy ołtarzy bocznych. Wtedy też prawdopodobnie nastąpiło
przesunięcie ołtarza głównego z zachodniej krawędzi chóru zakonnego pod ścianę
absydy. W latach 1891-96 przeprowadzono gruntowną konserwację świątyni. W latach
1915-17 konwent leżajski stanowił fortecę wojsk austriackich i cel ostrzału
rosyjskiego. Powstałe w tym okresie zniszczenia wojenne usunięto dopiero w 1932
r.
W 1928 r., w odpowiedzi na prośbę biskupów przemyskich, władz zakonnych i
miejscowej ludności, papież Pius XI dekretem z dnia 10 lipca tego roku podniósł
Kościół Ojców Bernardynów w Leżajsku do godności Bazyliki Mniejszej. Fakt ten
miał duże znaczenie dla dalszego rozwoju ośrodka. Od początku swego istnienia do
dziś jest ważnym centrum życia religijnego Polski południowo-wschodniej, budzi
zainteresowanie pielgrzymów z różnych dzielnic Polski i różnych stron świata.
Rokrocznie odbywają się tu tradycyjne odpusty, gromadzące ogromne rzesze
wiernych.
W 1990 r, sanktuarium przeżywało dziewięciomiesięczną nowennę przed jubileuszem
400-lecia "obecności Matki Bożej" na ziemi leżajskiej. Integralną częścią
obchodów jubileuszowych była peregrynacją kopii łaskami słynącego obrazu Matki
Bożej Leżajskiej (Pocieszenia) w pobliskich parafiach i rodzinach.
Bazylika leżajska i tutejsze Muzeum Prowincji Ojców Bernardynów uczęszczane są
także poza okresami odpustów. W ciągu roku odwiedza to miejsce przeszło 250 000
turystów i pielgrzymów z kraju i zagranicy, przybywających do Leżajska
indywidualnie bądź w grupach.
We wnętrzu Bazyliki organizowane są rokrocznie koncerty w ramach Festiwali
Muzyki w Łańcucie, od 1992 roku w sezonie letnim również w ramach
Międzynarodowych Festiwali Muzyki Organowej i Kameralnej. Przybywają tu
gościnnie zespoły muzyczne, orkiestry, chóry i wirtuozi z różnych miejsc kraju i
świata, wykonując utwory wielkich kompozytorów, a odwiedzający Leżajsk turyści
wysłuchują recitali wykonywanych na zabytkowych organach. Dzięki tym imprezom
miejsce to pełni także rolę ważnego ośrodka kulturalnego, którym interesują się
rozmaite centra kultury europejskiej.
Bazylika Zwiastowania NMP i klasztor bernardynów w Leżajsku są jednym z
najcenniejszych zabytków architektury kościelnej z pogranicza renesansu i
baroku. Stanowiące drugie co do wielkości bernardyńskie sanktuarium maryjne.
Wnętrze bazyliki leżajskiej wypełnia 19 ołtarzy bocznych, powstałych na
przestrzeni XVII-XVIII w. Dają one przegląd artystycznie bogatej twórczości
snycerskiej. Wśród obrazów ołtarzowych, poświęconych świętym polskim i
męczennikom, na szczególną uwagę zasługują obrazy wykonane przez dwóch
siedemnastowiecznych malarzy bernardyńskich: Franciszka Lekszyckiego (+1668) i
Szymona Hermanowicza (+1668). Szczególnie cenny jest obraz Zwiastowania NMP w
ołtarzu głównym, wykonany przez Lekszyckiego, i obraz "Renesansowa Madonna"
Hermanowicza, według grafiki Albrechta Dürera, znajdujący się w zakrystii (1.
poł. XVII w.). Splendoru bazylice leżajskiej dodają stalle, wykonane w latach
1642-1648. Ich autorstwo przypisuje się Pawłowi z Bydgoszczy (+1643), a wśród
ich budowniczych źródła wymieniają dwóch braci zakonnych: Samuela z Warszawy i
Hilarego z Poznania. W ostatnich latach stalle gruntownie odrestaurowano.
Źródło:
bernardyni.ofm.pl • inne miejsca
pielgrzymek w Polsce
• zobacz również miejsca pielgrzymek na świecie
• główna strona miejsc pielgrzymek |
