Miejsca pielgrzymek na świecie

Wilno - Matka Boska Ostrobramska

KAPLICA MATKI BOSKIEJ OSTROBRAMSKIEJ

Brama Ostra (zwana początkowo raczej Miednicka - od drogi, która wiodła przez nią do Miednik a dalej do Borysowa, Mińska, Moskwy) została zbudowana ok. 1514 r., podczas wznoszenia obronnego muru wokół miasta. Na Bramie tej (jak i na innych bramach miejskich, nie tylko w Wilnie średniowiecznym zwyczajem zawieszano obrazy Chrystusa, Matki Boskiej, świętych - wprost na murze. (Czyli to później na Ostrej Bramie oo. karmelici). Obrazy co pewien czas zmieniano (np., z powodu ich zniszczenia), a niektóre chroniono od słoty drewnianymi drzwiczkami i zasłonami.

Według najnowszych badań, obraz Matki Boskiej Ostrobramskiej został prawdopodobnie namalowany w Wilnie ok. 1620-1630 przez nieznanego malarza. Był on częścią obrazowego dyptyku (zespołu dwóch obrazów), zapoczątkowanego przez niderladzkiego italianistę, Martina de Vosa (kopiowanego, m.in., w Krakowie itd.) przedstawiającego Chrystusa-Salvatora, a na zewnętrznej - obraz Matki Boskiej (później obraz Chrystusa. zdjęto - przechowywany był w klasztorze ostrobramskim, potem w wileńskiej katedrze, a po 1953 r. - w zbiorach muzeum sztuki w Wilnie).

Kult obrazu Matki Boskiej, zawieszonego na Ostrej Bramie, rozpoczął się po najeździe moskiewskim na Wilno w 1655 r. (karmelici opuścili wówczas Wilno). Jeden z gorących zwolenników owego kultu, kaznodzieja karmelitów, ksiądz Franciszek Kielczewski ("ojciec Karol") wzniósł dla Obrazu w 1627 r. przy Ostrej bramie drewnianą kaplicę ( ze schodami). Kaplicę oszczędziło kilka pożarów, jednak w 1711 r. (1715 ?) spłonęła całkowicie (Cudowny Obraz wyniósł z ognia młody zakonnik). Przed 20 lat Obraz pozostawał w kościele św. Teresy. W 1712-15 r. (1729?) stanęła przy bramie nowa, murowana kaplica Ostrobramska, do której uroczyście wniesiono Cudowny Obraz.
W roku 1761 karmelita o. Hilańon (ks. Rościszewski) wydal głośną "Relację o Cudownym Obrazie..."
W 1764 r. przybudowano do kaplicy Ostrobramskiej zakrystię, a w 1789 r. - kryte galerię dla modlących się kobiet. Papież Klemens XVI nadał (w 1773 r.) odpusty dla Bractwa Opieki Najświętszej Mani Panny w Wilnie.

W roku 1794 przy Ostrej bramie miało miejsce starcie oddziału szturmujących powstańcze Wilno wojsk rosyjskich z obrońcami miasta (powstańcami Jasińskiego).

Podczas tych zajść ucierpiała kaplica i Obraz. Uszkodzenia naprawiono w tym samym roku, a w 1796 roku przeprowadzono bardziej gruntowny remont kaplicy. Kult Cudownego Obrazu rozszerzał się (nawet wśród unitów).

Gdy w 1799 r. władze carskie rozpoczęły burzenie miejskich murów i bram, Ostrą Bramę pozostawiono nietkniętą (a nawet w tym czasie wzniesiono nowe schody do kaplicy, być może, wg projektu P. Rossi'ego).

Inwokacja w mickiewiczowskim "Panu Tadeuszu" do "Panny świętej, co w Ostrej świeci Bramie (l. wydanie poematu: 1834 r.) spopularyzowała znacznie kult Matki Boskiej Ostrobramskiej poza Wilnem oraz poza Litwą. Stała się Ona Pocieszycielką strapionych i Nadzieją na odzyskanie wolności podczas zaborów i powstań narodowych. (W tych czasach przeprowadzono gruntowny remont kaplicy /1829-30/, zmieniono układ klatki schodowej / 1845 r./, dobudowano kruchtę /1895/ itd.).

W okresie zaborów w kaplicy Ostrobramskiej (oraz na ulicy pod nią) miały miejsce patriotyczne manifestacje, szczególnie w czasach Powstania Styczniowego (1863-64). Kult Matki Boskiej Ostrobramskiej stał się wówczas częścią (polskiego) ruchu niepodległościowego, wymierzonego przeciw rosyjskiemu zaborcy. (Po stłumieniu Powstania Styczniowego, w

1864 r., zmieniono polski napis na frontonie kaplicy: "Matko Miłosierdzia pod Twoją obronę uciekamy się" na łaciński, podobnie jak po roku 1946...)

W roku 1919 (11 X) pochód uczonych, młodzieży, dostojników Państwowych i kościelnych przeszedł uroczyście do Ostrej Bramy dziękować Matce Miłosierdzia za możliwość otwarcia Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie. W roku 1927, po renowacji obrazu (pod kier. Jana Rutkowskiego) i kaplicy (pod kier. Juliusza Kłosa), odbyła się uroczysta koronacja Obrazu Matki Boskiej Ostrobramskiej przed katedrą wileńską (złote korony - ze składek społecznych - nałożył nuncjusz papieski, w obecności Marszałka Piłsudskiego, prezydenta Mościckiego i wiernych). Kaplicę odnawiano w 1931-32 roku (J. Borowski); w 1933 roku - po kampanii prasy nacjonalistycznej - przywrócono polski napis na Ostrej Bramie (wg projektu Hoppena).

W 1936 roku opiekę nad kaplicą Ostrobramską przejęli ponownie karmelici.

Podczas wojny Cudowny Obraz - decyzja arcybiskupa - metropolity Jałbrzykowskiego - pozostał w Wilnie, wśród swoich wiernych, modlących się teraz o wyzwolenie spod okupacji niemieckiej i sowieckiej.

W sowieckim Wilnie Ostra Brama pozostawała otwarta.

Źródło: wilno.pl

• inne miejsca pielgrzymek na świecie
• zobacz również miejsca pielgrzymek w Polsce
• główna strona miejsc pielgrzymek